Presentatie rapport over Haagse kiezers aan wethouder Engelshoven

Op donderdag 20 september jl. vond de presentatie plaats van het rapport "De stem van het volk. Kiezers in Den Haag (1946-2010)" aan wethouder Engelshoven van de gemeente Den Haag.

Het rapport bevat een uniek overzicht van het stemgedrag van de inwoners van de verschillende wijken van de Hofstad over meer dan een halve eeuw. In die periode trad een opmerkelijke verschuiving plaats: kiezers veranderden van volgzaam in afstandelijk en werden weer later opstandig. Hoe trouwe stemmers konden veranderden in toeschouwers is een van de grote thema’s in het onderzoek dat historicus dr. Margit van der Steen verrichtte voor de Universiteit  Leiden / Centre for Modern Urban Studies.


Enkele conclusies uit het rapport:

Sinds de jaren zeventig en het afschaffen van de opkomstplicht in 1970 zijn de kiezers in steeds grotere getale thuis gebleven. Politieke partijen waren toentertijd zo bezig met politieke vernieuwing, dat ze hun achterban uit het oog verloren. Dat is nooit meer goed gekomen. Voor het eerst is onderzocht hoe – op lokaal niveau – omgegaan werd met het afschaffen van de opkomstplicht.

Volgzame kiezers veranderden in toeschouwers die zich steeds minder betrokken voelden bij een politieke partij en de bijbehorende levensschouwing. Opmerkelijk genoeg verbrokkelde de band tussen politieke partijen, leden en kiezers juist op het moment dat er een roep was om meer democratie, inspraak en meer participatie.

Den Haag, met name de oude arbeiderswijken, vervult een voorlopersfunctie. De kiezers bleven hier eerder en in grotere getale thuis dan in de rest van Nederland. Ook verdween de confessionele kiezer hier eerder en sneller. Den Haag is vergelijkbaar met Rotterdam en Amsterdam. Al decennialang krijgen tegenpartijen in de Hofstad meer steun dan elders: of het nu gaat om de Boerenpartij, de CPN, de Centrum Democraten of de LPF. Tenslotte zijn er forse verschillen in stemgedrag en opkomst in de diverse wijken.

Kiezen is in de afgelopen decennia als het ware steeds moeilijker geworden. De vanzelfsprekendheid waarmee Hagenaars in de jaren vijftig stemden op de lijsttrekker van de politieke partij die met hun sociale of religieuze groep was verbonden, werd doorbroken in de jaren zeventig. Hieraan lagen grote maatschappelijke ontwikkelingen aan ten grondslag zoals ontzuiling, secularisering, individualisering en de emancipatie van de kiezer. Politieke veranderingen versterkten dit. Nieuwe partijen zoals D’66 zagen het licht waardoor kiezers door de bomen het bos niet meer zagen  én de opkomstplicht werd afgeschaft. Door dit alles verloor de gang naar de stembus zijn vanzelfsprekendheid. Kiezers moesten zich meer inspannen om een stem uit te brengen. Die moeite brachten – en brengen - steeds grotere groepen niet meer op.

Informatie: 
Dr. Margit van der Steen
m.vandersteen@bureau-aetas.nl

Titel van het rapport: 
De stem van het volk. Kiezers in Den Haag (1946-2010) 

 
Laatst Gewijzigd: 28-09-2012