Nieuwe vertrouwenspersoon integriteit: 'Ik wil zo laagdrempelig mogelijk werken'

Hoogleraar Ingrid Tieken-Boon van Ostade is sinds 1 mei de nieuwe vertrouwenspersoon wetenschappelijke integriteit. ‘Medewerkers kunnen bij mij hun vragen en dilemma’s aankaarten. Of iets echt fraude is, of slordig brongebruik.’  

In haar wetenschappelijk werk is Ingrid Tieken ook geïnteresseerd in het onderwerp, vooral in plagiaat door 18e-eeuwse Engelse grammatici

In haar wetenschappelijk werk is Ingrid Tieken ook geïnteresseerd in het onderwerp, vooral in plagiaat door 18e-eeuwse Engelse grammatici

Tieken is hoogleraar Socio-historische taalkunde van het Engels. Ze was hiervoor vertrouwenspersoon voor promovendi bij het Leiden University Centre for Linguistics. Vier vragen over haar nieuwe functie.


Waarom heeft de Universiteit Leiden deze nieuwe functie gecreëerd?

'De ongekende wetenschapsfraude van de Tilburgse hoogleraar Diederik Stapel heeft de universitaire wereld geschokt. Zijn fraude straalt niet alleen af op zijn vakgebied psychologie, maar op de hele wetenschap. Het riep de vraag op hoe betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek is. Daarom is in VSNU-verband afgesproken het eigen integriteitsbeleid te onderzoeken. De Universiteit Leiden had al een Commissie Wetenschappelijke Integriteit waar medewerkers een klacht of vermoeden van schending van integriteit kunnen indienen. Maar zaken die deze commissie behandelt zijn meestal in een gevorderd stadium, wanneer iemand al een formele klacht heeft ingediend. Er is behoefte aan een vertrouwenspersoon met wie medewerkers in een eerder stadium hun zorgen kunnen bespreken.

Wat voor soort vragen zijn dat?

'Ik ben nog niet benaderd, en heb geen idee hoe vaak dat zal gebeuren. Medewerkers kunnen bij mij hun vragen en dilemma’s aankaarten. Of iets echt fraude is, of slordig brongebruik bijvoorbeeld. En wat ze moeten doen als ze denken dat een collega zomaar een idee heeft overgenomen. Ik kan hen advies geven en wellicht partijen tot elkaar brengen. Misschien kunnen nieuwe afspraken over bijvoorbeeld het vermelden van auteurs volstaan en hoeft de Commissie niet ingeschakeld te worden. Maar dat moet per geval bekeken worden. Onderzoekers die twijfelen over hun eigen aanpak kunnen ook bij mij terecht. Ik hoor dat de toegenomen aandacht voor wetenschapsfraude sommige onderzoekers onzeker maakt. Ze twijfelen in welke gevallen ze per se een bron moeten vermelden en wanneer niet. Medewerkers kunnen per e-mail of telefoon een afspraak met mij maken, die dan plaatsvindt op neutraal terrein. Ik wil zo laagdrempelig mogelijk werken.’

Wanneer gaan onderzoekers over de schreef?

‘Wetenschappers moeten zich houden aan de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening van de VSNU die ook op leidenuniv.nl staat. Die code verplicht onderzoekers zorgvuldigheid, betrouwbaarheid, controleerbaarheid, onpartijdigheid en onafhankelijkheid na te leven. Voor elk van deze principes geeft de code aanwijzingen hoe dat het beste kan, zoals het minstens vijf jaar bewaren van onderzoeksmateriaal. Onderzoekers moeten natuurlijk altijd hun bronnen vermelden als ze over iets schrijven wat niet hun eigen idee is. En zoiets als het weglaten van onderzoeksresultaten die niet goed uitkomen mag natuurlijk ook niet.’

Waarom gaan onderzoekers over de schreef?

‘Ik ben geen psycholoog, maar ik heb me wel verdiept in de motieven. Het kan door tijdsdruk gebeuren, of door de druk om te publiceren. Tijdschriften hebben minder interesse in onderzoek dat weinig oplevert, dus het kan lastig zijn om dat soort werk gepubliceerd te krijgen. Plagiëren kan bewust gebeuren of uit slordigheid. Onderzoekers plakken bijvoorbeeld informatie uit een tekst in het document met de tekst die zij zelf aan het schrijven zijn. Ze vergeten dan later dat het niet hun eigen woorden zijn. Maar dat is ook verwijtbaar, je moet als wetenschapper heel nauwkeurig werken.’

(4 juni 2013 - LvP)

 

Op de website van de universiteit komt later dit jaar een nieuwe portal over wetenschappelijke integriteit. Daarnaast wordt de faculteiten gevraagd binnen de opleidingen nog meer aandacht aan dit onderwerp te besteden. Alle adviezen van de Commissie Wetenschappelijke Integriteit worden geanonimiseerd op de website geplaatst.

Studenten kunnen met vragen terecht bij hun docenten of studieadviseur. De examencommissie buigt zich over plagiaatgevallen bij studenten en zal daar een bepaald besluit over nemen (bijvoorbeeld uitluiting voor een of meerdere tentamens gedurende een bepaalde periode). Als de student het daar niet mee eens is kan hij/zij zich wenden tot het College van Beroep voor de examens.

 

Laatst Gewijzigd: 05-06-2013